0
تخفیف ها و فروش ویژه
چه چیزهایی باعث ترک خوردگی بتن می شود 9 بهمن ماه
در این مقاله می خوانیم

ترک خوردگی بتن تقریبا امری رایج است و در تمام بتن‌ریزی‌ها درصدی از این پدیده را شاهد هستیم اما افزایش یا کاهش این درصد بستگی به رعایت عواملی دارد که کیفیت بتن را مشخص می‌کند. علاوه بر تن، مهندسان ناظر و مجریان بتن ریزی نیز در این عامل نقش مستقیمی دارند و علاوه بر عوامل شیمیایی می‌توان به عوامل انسانی نیز در انواع ترک خوردگی‌های بتن از جمله ترک بتن سقف، ترک بتن دال، ترک بتن فونداسیون، ترک بتن کف، ترک بتن مسلح و غیره اشاره کرد. از همین رو در این مطلب قصد پرداختن به مهمترین عوامل موثر بر ترک قبل از بتن ریزی و ترک بعد از بتن ریزی اشاره کنیم.

 

ترک بتن چیست؟

ترک بتن تنها وابسته به یک عامل خاص نیست برای همین اصلاح ترک بتن نیز با شیوه‌های و روش‌های مختلفی صورت خواهد پذیرفت. به صورت کلی علت ترک برداشتن بتن در دو مرحله خود بروز می‌کند:

  • ترک خوردگی قبل از سفت شدن بتن
  • ترک خوردگی بعد از سفت شدن بتن

ترک خوردگی قبل از سفت شدن بتن

در این مرحله دلایل ترک برداشتن بتن می‌تواند موارد زیر باشد:

  • به علت نشست خمیری باشد.
  • به علت جمع شدگی خمیری باشد.
  • به علت حرکت در قالب‌ها باشد.
ترک خوردگی بتن به علت نشت خمیری

ترک ناشی از نشست خمیری

این ترک‌ها زمانی رخ می‌دهد که بتن خیس است و هنوز خشک نشده است، در این حالت بتن براساس حالت آرماتوربندی ترک خواهد خود در واقع مسیر ترک در بتن، همان مسیر آرماتورها است. برای جلوگیری از این اتفاق یا صحیح‌تر گفته باشیم برای اصلاح این پدیده می‌توان موارد زیر را انجام داد:

  • ویبره کردن بتن: برای این کار می‌توان سطح بتن را به وسیله شمشه ماله موتوری ویبره کرد. شمشه ماله موتوری با ایجاد لرزش‌های بسیار ریز و منظم باعث می‌شود ترک‌های سطح بتن از بین رفته و دوباره به حالت اول بازگردد. برای اطلاع درباره نحوه عملکرد شمشه ماله ویبره می‌توانید مطلب «نحوه کار با شمشه ماله موتوری» را مطالعه کنید.
  • ماله کشی: برای این کار نیز می‌توان از شمشه ماله تلسکوپی استفاده کرد. به وسیله این دستگاه می‌توان بدون نیاز به اینکه وارد بتن شویم، به وسیله تیغه فولادی شمشه ماله تلسکوپی سطح ترک خورده بتن را دوباره اصلاح کرد.

ترک ناشی از جمع شدگی خمیری

ترک خمیری بتن ممکن است به دلیل دمای بسیار زیاد یا بسیار کم رخ دهد. مثلا زمانی که هوا بسیار گرم باشد یا جریان باد مداوم روی سطح بتن وزیده شود امکان رخ دادن چنین پدیده‌ای خواهد بود. در نقطه مقابل اگر هوا بسیار سرد و رطوبت پایین باشد، احتمالا بازهم شاهد چنین پدیده‌ای خواهیم بود. راهکارهای موجود برای مقابله با چنین پدیده‌ای شامل موارد زیر می‌شود:

  • ایجاد رطوبت در سطح بتن: برای این کار می‌توان در هنگامی که بتن خیس است با استفاده از شیلنگ ویبراتور، تا حدودی شیره بتن را به سطح آن انتقال دهیم البته این کار باید توسط افراد ماهر صورت گیرد، در غیر این صورت ممکن است شاهد تغییرات بد بعدی باشیم؛ برای همین حتما توصیه می‌کنیم مطلب «چگونه از شیلنگ ویبراتور به درستی استفاده کنیم؟» را قبل از انجام این کار مطالعه کنید.
  • پوشاندن سطح بتن: برای این کار نیز می‌توان از پوشش‌های نایلونی استفاده کرد تا باد کمتری به سطح بتن خورده و مانع خشک شدن رطوبت آن شود.

ترک ناشی از قالب بندی نادرست

یکی از عوامل انسانی ترک خوردگی بتن تازه، اشتباه در قالب بندی صحیح است، در واقع یکی از دلایل رایج ترک برداشتن بتن همین مورد است برای اصلاح این کار فقط یک کار می‌توان کرد و آن هم ترمیم قالب بندی است.

 

عوامل کلی ترک خوردن بتن

همانگونه که گفتیم ترک خوردگی بتن امری رایج است اما زمانی باید نسبت به این موضوع حساس شد که این ترک‌ها اولا بر دوام و پایداری سازه تاثیر بگذارد؛ ثانیا زیبایی سازه را تحت الشعاع قرار دهد، ثالثا سازه را از حالت آب بندی خارج کند. در ادامه مهم‌ترین دلایل ترک برداشتن بتن را با هم بررسی خواهیم کرد؛ هرچند عوامل زیر تنها بخشی از علل ترک‌ها است و موارد دیگری نیز می‌توان به این لیست اضافه کرد:

حمله کلریدی بتن

حمله کلریدی به بتن

وجود یون‌های آزاد درون بتن می‌تواند باعث خوردگی آرماتورها شود، در اثر این اتفاق، ترک‌هایی در بتن ایجاد می‌شود و به مرور، این امر شدت خواهد یافت که حتی در مواردی باعث ریزش سازه می‌شود. دور آرماتورها یک لایه محافظ غیرفعال وجود دارد که یون‌های آزاد به آن حمله کرده و خوردگی آرماتور را به وجود خواهند آورد البته این فرآیند کاملا یک فرآیند شیمیایی است که فرمول‌های خود را دارد و ما نمی‌خواهیم فرمول شیمیایی آن را بیان کنیم اما در این حد باید آگاهی داشت که زمانی که مقدار کلرید آزاد از یک مقدار بیشتر شود (این مقدار طبق اصول مهندسی عمران بیش از 6 کیلوگرم در هر متر مکعب است) شاهد پدیده حمله کلریدی خواهیم بود.

ترک خوردگی به علت وجود نمک

عامل دیگری که منجر به ترک خوردگی بتن می‌شود نمک است. نمک خاصیت کریستالیزه شدن دارد این یعنی نمک‌هایی که در بتن ته‌نشین شده، می‌تواند درون بتن حفره‌هایی ایجاد کند که منجر به ترک خوردگی خواهد شد. علاوه بر این، نمک باعث زنگ زدگی آرماتورها نیز می‌شود بنابراین هرچه آب بیشتر تبخیر شود، املاح بیشتری به جا مانده و ترک خوردگی بیشتر خواهد شد.

استفاده از نمک ذوب یخ برای بتن

حتما در زمستان شاهد هستید که شهرداری‌ها نمک‌هایی کنار خیابان می‌گذارند تا در صورت بارش برف آن را روی سطح خیابان‌ها و کوچه‌ها ریخته تا منجر به ذوب یخ و برف شود. این نمک‌ها را با نام نمک ذوب یخ می‌شناسند که از آن برای ذوب کردن یخ روی بتن نیز استفاده می‌شود این ماده به علت دارا بودن ترکیبات شیمیایی خاص، به مرور زمان باعث خوردگی و ترک بتن خواهد شد.

ترک خوردگی بتن

ترک به علت کربناتاسیون

در فرآیندهای بتن سازی مرحله‌ای به نام هیدراتاسیون وجود دارد، در این مرحله اگر CO2 موجود در هوا با رطوبت ترکیب شود، اسیدی به نام اسید کربنیک را تشکیل خواهد داد که در فرآیند هیدارتاسیون منجر به جمع شدگی ناشی از کربناتاسیون شده و در نهایت باعث ترک خوردگی بتن خواهد شد.

ترک به علت حریق یا حرارت بالا

درجه حرارت محیط نیز از عوامل تاثیرگذار بر ترک خوردگی بتن است که به آن ترک خوردگی حرارتی بتن می‌گویند. این مورد می‌تواند در اثر حریق به وجود آید یا حتی به علت گرمای زیاد هوا شکل بگیرد. گرمای زیاد موجب تبخیر آب داخل بتن شده و این پدیده مانع هیدراتاسیون مناسب بتن خواهد شد که نتیجه آن ترک خوردگی بتن است. همچنین در بتن ریزی‌هایی با حجم بالا ممکن است اختلاف دمای سطح و داخل بتن موجب ترک خوردگی آن شود.

 

لانه زنبوری شدن بتن

ترک خوردگی به علت اشتباهات در طراحی

از جمله موارد دیگری که باعث می‌شود بتن ترک بخورد اشتباهاتی در طراحی است که در واقع به عوامل انسانی مرتبط است. این اشتباهات باعث بروز پدیده‌هایی مانند پدیده لانه زنبوری خواهد شد. در پدیده لانه زنبوری به دلیل اینکه بتن به خوبی میکس و ویبره نشده، ملات، سنگدانه‌ها و شیره بتن به خوبی با هم مخلوط نمی‌شود و در نتیجه بعد از مدتی شاهد آن خواهیم بود که سنگدانه‌ها در کنار هم قرار گرفته در حالی که ملات کافی آن‌ها را پوشش نداده است در این صورت بتن ترک خواهد خورد که از آنجایی که نتیجه کار شبیه لانه زنبور است به آن پدیده لانه زنبوری گفته می‌شود. برای اینکه این مشکل به وجود نیاید حتما باید بتن به وسیله بتونیر به خوبی مخلوط شود. برای آشنایی کامل با انواع میکسربتن و نحوه کار با آن می‌توانید این مطلب را مطالعه کنید. رعایت استانداردهای این مورد در آیین نامه بتن ایران به خوبی روشن شده است. همچنین بعد از اینکه بتن ریخته شد باید به وسیله شیلنگ ویبراتور آن را کاملا ویبره کرد تا حباب‌های آن گرفته شده و شیره و ملات در کنار هم قرار گیرند. علاوه بر پدیده لانه زنبوری می‌توان به اشتباهات دیگری در طراحی اشاره کرد که عبارتند از: جداشدگی، بتن آلوده، آب انداختگی و غیره.

مواردی که در بالا به آن اشاره شد بخشی از عواملی است که منجر به ترک بتن خواهد شد، در مطالب بعدی به ترمیم ترک بتن از جمله بتن سقف، ترک های انقباضی بتن، ترک برشی بتن، ترک پیچشی بتن، ترمیم ترک های بتن با تزریق رزین اپوکسی، ترمیم ترک بتن فونداسیون و مواردی از این قبیل اشاره خواهیم کرد.

 

در بحث‌‌ پیرامون این مقاله شرکت کنید! ارسال دیدگاه
عضویت در خبرنامه ابزارینو برای اطلاع از آخرین فروش های ویژه

    ثبت نظر جدید

    پاسخ دهید

    امتیاز شما به مقاله